🔦 چراغ های ضد انفجار (Explosion Proof Lighting)

چراغ‌های ضد انفجار نوعی تجهیزات روشنایی هستند که برای استفاده در محیط‌های خطرناک و مستعد انفجار طراحی و تولید می‌شوند. این چراغ‌ها با طراحی خاص و استانداردهای ویژه از ایجاد جرقه، اشتعال و انفجار ناشی از حضور گازهای قابل اشتعال، بخارات خطرناک، مایعات، گرد و غبار و مواد شیمیایی جلوگیری می‌کنند.

---

🧯 هدف و ضرورت استفاده

چراغ‌های معمولی در محیط‌های صنعتی می‌توانند:

• جرقه ایجاد کنند

• باعث داغ‌شدن محفظه شوند

• اتصال کوتاه کنند
  که همین عوامل می‌توانند منجر به انفجار شوند.

اما چراغ‌های ضد انفجار چنین ریسکی ندارند زیرا:

• محفظه کاملاً آب‌بندی است

• امکان نشت گاز داخل چراغ وجود ندارد

• دما و جرقه به بیرون منتقل نمی‌شود

---

🏭 محل‌های استفاده

این نوع چراغ‌ها در محیط‌هایی که دارای گازهای قابل اشتعال، بخارات، گرد و غبار، رطوبت بالا یا مواد شیمیایی هستند نصب می‌شوند، مثل:

• پالایشگاه‌ها

• پتروشیمی‌ها

• سکوهای نفت و گاز

• معادن

• پمپ بنزین و CNG

• صنایع دارویی و شیمیایی

• کارخانجات رنگ و رزین

• انبارهای نگهداری سوخت و مواد اشتعال‌زا

---

🧱 ساختار و اجزای چراغ ضد انفجار

1. بدنه (Housing)

• معمولاً از آلومینیوم، استیل یا پلی‌کربنات مقاوم ساخته می‌شود

• دارای مقاومت مکانیکی بالا

2. شیشه یا لنز چراغ

• نشکن

• ضخیم

• ضد ضربه (Tempered Glass)

3. درایور و منبع تغذیه

• کنترل جریان

• حفاظت اضافه بار و گرم شدن

4. آب‌بندی (Sealing)

• جلوگیری از ورود مواد اشتعال‌زا

• استاندارد حفاظتی بالا

5. صفحه پخش نور یا Reflector

• پخش یکنواخت نور

• جلوگیری از خیرگی

---

🛡️ استانداردها و درجه حفاظت (Protection)

چراغ‌های ضد انفجار با کلاس‌های حفاظتی مختلف ارائه می‌شوند:

🔸 درجه حفاظت IP

• IP65 قابل شستشو و ضد گرد و غبار

• IP66 مقاوم در برابر فشار آب

• IP67 مقاوم در برابر غوطه‌وری کوتاه در آب

🔸 کلاس های مقاوم برحسب خطر انفجار (Zone)

• Zone 0: همیشه محیط انفجاری → استفاده ویژه

• Zone 1: احتمال وجود گاز در حالت عادی زیاد → چراغ EX

• Zone 2: احتمال انفجار کم → چراغ های مقاوم

🔸 استاندارد EX

بر روی چراغ نوشته می‌شود:

• Ex d

• Ex e

• Ex n

توضیح:

• Ex d (فشار مقاوم) → از بیرون نمی‌توان شعله وارد محفظه کرد

• Ex e (ایمن‌سازی) → تقویت شده برای عملکرد ایمن

• Ex n (جرقه کم) → مخصوص Zone 2

---

⚡ انواع چراغ ضد انفجار

1. چراغ ضد انفجار LED

• کم‌مصرف و پربازده

• بدون ایجاد دما و جرقه

2. چراغ ضد انفجار فلورسنت

• طول عمر کمتر نسبت به LED

3. چراغ پروژکتوری ضد انفجار

• برای محوطه‌ها و فضای باز پالایشگاه‌ها

4. چراغ سقفی (Ceiling)

• در سالن‌ها، سوله‌ها، مخازن

5. چراغ اضطراری ضد انفجار

• هنگام قطع برق روشن می‌ماند

---

🧊 مزایای چراغ‌های ضد انفجار

• جلوگیری از جرقه و آتش‌سوزی

• ایمنی بالا در محیط‌های خطرناک

• عمر طولانی

• محفظه مقاوم

• قابل استفاده در شرایط سخت محیطی

---

🔥 موارد مهم در نصب

• استفاده از اتصالات کابل ضد انفجار (Ex Cable Gland)

• بستن صحیح و عدم نفوذ هوا

• اتصال به سیستم ارتینگ

• انتخاب کلاس استاندارد صحیح با توجه به ناحیه نصب

---

⚠️ نکات مهم انتخاب چراغ ضد انفجار

• مدل و درجه حفاظتی بر اساس Zone محیط

• توان خروجی نور (Lumen)

• استانداردهای معتبر ATEX و IECEx

• نوع کاربرد (داخل سالن یا فضای باز)

• شرایط محیط (رطوبت، دما، غبار، بخار)

---

📌 جمع‌بندی

چراغ‌های ضد انفجار یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و محیط‌های پرخطر هستند. این چراغ‌ها با طراحی ویژه مانع انتشار گاز بین چراغ و محیط شده و از ایجاد انفجار جلوگیری می‌کنند. انتخاب و نصب صحیح آنها نقش بسیار مهمی در کاهش ریسک‌های ایمنی دارد.