🔥 بیمتال چیست؟
بیمتال یک وسیله حفاظتی در مدار فرمان/قدرت است که موتور را در برابر اضافهبار (Overload) محافظت میکند.
یعنی اگر موتور جریانی بیش از جریان نامی بکشد، بیمتال مدار را قطع میکند.
بیمتال جای فیوز یا کلید حرارتی را نمیگیرد، فقط حفاظت در برابر Overload را انجام میدهد.
🧠 نحوه عملکرد بیمتال
داخل بیمتال دو فلز متفاوت (Bi-Metal) قرار دارد.
وقتی جریان زیاد شود → این فلزات داغ میشوند → خم میشوند → یک مکانیزم فنری را آزاد میکنند → مدار کنتاکتور را قطع میکند.
✔ عملکرد زماندار است (چند ثانیه تا چند دقیقه)
✔ برای اضافهبار طولانی عمل میکند
❌ برای اتصالکوتاه (Short Circuit) طراحی نشده
⚙️ اجزای تشکیلدهنده
بیمتال معمولاً شامل:
- ترمینالهای ورودی و خروجی
- پیچ تنظیم جریان (Range Amper)
- کنتاکتهای کمکی NO/NC
- کلید Reset (اتوماتیک/دستی)
- مکانیزم سهفلزی گرمشونده
🔌 بیمتال چطور در مدار قرار میگیرد؟
بیمتال همیشه بعد از کنتاکتور نصب میشود
برق ورودی
↓
کنتاکتور
↓
بیمتال
↓
موتور
و کنتاکتهای کمکی بیمتال به بوبین کنتاکتور وصل میشوند، تا در زمان اضافه بار کنتاکتور را قطع کند.
📌 وظیفه کنتاکتهای کمکی بیمتال
| نوع کنتاکت | عملکرد |
| NC | در زمان اضافه بار باز شده و برق بوبین کنتاکتور را قطع میکند |
| NO | سیگنال خرابی میدهد (برای چراغ هشدار یا PLC) |
🎯 محل کاربرد بیمتال
بیمتال در:
- موتورهای سهفاز
- پمپها
- کمپرسورها
- تابلوهای کنترل صنعتی
- نوار نقالهها
- جرثقیلها
- ماشینآلات کارخانه
استفاده میشود.
🧮 تنظیم جریان بیمتال
روی بیمتال یک درجه تنظیم (آمپر) وجود دارد
مثال:
اگر موتور 10 آمپر باشد،
بیمتال را روی ۱۰ تا ۱۱ آمپر تنظیم میکنیم.
تنظیم باید:
- نه خیلی کم (باعث قطع بیهوده)
- نه خیلی زیاد (باعث آسیب موتور)
🛡️ تفاوت بیمتال با کنتاکتور
| ویژگی | بیمتال | کنتاکتور |
| نوع حفاظت | اضافه بار | قطع و وصل مدار |
| عمل اتصال کوتاه | ❌ ندارد | ❌ ندارد |
| حفاظت سریع | ❌ ندارد | ❌ ندارد |
| محل نصب | بعد از کنتاکتور | در مسیر برق |
🆚 تفاوت بیمتال با کلید حرارتی
| ویژگی | بیمتال | کلید حرارتی |
| حفاظت اضافه بار | ✔ | ✔ |
| حفاظت اتصال کوتاه | ❌ | ✔ |
| قطع دستی | ❌ | ✔ |
| محل نصب | همراه کنتاکتور | مستقل |
🧾 انواع بیمتال
- بیمتال ساده
- بیمتال همراه با شستی Reset
- بیمتال با اتصال به PLC
- بیمتال مخصوص موتورهای سهفاز
⬅️ اتصال کمکی (NO / NC) در مدار فرمان
شستی Stop
↓
شستی Start
↓
کنتاکت کمکی خودنگهدار
↓
بوبین کنتاکتور
↓
کنتاکت NC بیمتال ⇒ در اضافه بار باز میشود
⭐ نتیجهگیری (خلاصه بسیار مهم)
🔹 بیمتال محافظ موتور در برابر اضافه بار
🔹 همراه کنتاکتور استفاده میشود
🔹 تنظیم آمپر بسیار مهم است
🔹 اتصال کوتاه را محافظت نمیکند
🔹 دارای کنترل NC (قطع مدار) و NO (سیگنال) است