🔹 کلید حفاظتی چیست؟

کلید حفاظتی تجهیزی است که برای حفاظت از مدارهای الکتریکی، تجهیزات و افراد در برابر اضافه جریان، اتصال کوتاه، اتصال زمین یا خطاهای الکتریکی استفاده می‌شود.

هدف اصلی کلیدهای حفاظتی جلوگیری از صدمات به تجهیزات و برق‌گرفتگی است.

⚡ اهمیت کلیدهای حفاظتی

1. حفاظت تجهیزات قدرت و کنترل در برابر اضافه جریان و اتصال کوتاه
2. حفاظت کاربران در برابر برق‌گرفتگی
3. جلوگیری از آتش‌سوزی ناشی از خطاهای الکتریکی
4. کاهش خسارت‌های مالی و توقف تولید

🧰 انواع کلیدهای حفاظتی

1️⃣ کلید جریان زیاد (Overcurrent / Circuit Breaker)

• قطع مدار در برابر جریان بیش از حد
• انواع:
  • MCB (Miniature Circuit Breaker): جریان پایین، کاربرد خانگی و صنعتی کوچک
  • MCCB (Molded Case Circuit Breaker): جریان متوسط تا بالا، صنعتی
  • ACB (Air Circuit Breaker): جریان بالا، تابلوهای اصلی صنعتی

2️⃣ کلید جریان نشتی (RCCB / RCD / Earth Leakage)

• حفاظت در برابر نشتی جریان به زمین
• جریان 30mA تا 300mA معمولاً برای حفاظت انسان
• مثال: جلوگیری از برق‌گرفتگی در دستگاه‌ها

3️⃣ کلید حرارتی-مغناطیسی (Thermal-Magnetic Breaker)

• ترکیبی از بی‌متال (Thermal) و مغناطیس (Magnetic)
• حرارتی: حفاظت از اضافه بار طولانی مدت
• مغناطیسی: حفاظت از اتصال کوتاه سریع

4️⃣ کلید فیوزی (Fuse / Fuse Switch)

• یکبار مصرف، جریان بیش از حد باعث ذوب فیوز می‌شود
• مناسب تجهیزات کوچک و حساس
• انواع: سریع‌کار، کندکار، متوسط

5️⃣ کلید محافظ موتور (Motor Protection Circuit Breaker / MPCB)

• حفاظت موتورهای الکتریکی سه‌فاز و تک‌فاز
• حفاظت در برابر:
  • اضافه جریان (Overload)
  • اتصال کوتاه (Short Circuit)
  • نقص فاز (Phase Failure)
• شامل بی‌متال و مغناطیس

6️⃣ کلید حفاظتی هوشمند (Electronic / Smart Breaker)

• شامل حفاظت دیجیتال و قابل برنامه‌ریزی
• نمایش خطا و آلارم روی HMI / PLC
• مناسب سیستم‌های صنعتی پیشرفته

🔍 نکات کلیدی در انتخاب کلید حفاظتی

1. جریان نامی (Rated Current)
2. جریان اتصال کوتاه قابل تحمل (Breaking Capacity)
3. نوع حفاظت (Overload, Short Circuit, Earth Leakage)
4. نوع بار (موتور، روشنایی، تابلو قدرت)
5. تعداد فاز و ولتاژ کاری
6. استانداردها: IEC 60947، IEC 60898، UL

🖼 شماتیک اتصال کلید حفاظتی در تابلو برق

+——————+

|  Power Supply    |

+——–+———+

|

+——-+——-+

| Protective    |  ← MCB / MCCB / RCCB / MPCB

|   Switch      |

+——-+——-+

|

+——-+——-+

|  Load / Motor |

+—————+

🌟 نتیجه‌گیری

• کلیدهای حفاظتی ستون ایمنی سیستم‌های برقی و صنعتی هستند
• انتخاب درست نوع کلید بسته به جریان، ولتاژ، نوع بار و محیط نصب است
• انواع رایج: MCB، MCCB، RCCB، MPCB، فیوز، کلید حرارتی-مغناطیسی