از اون دور تا در دستان شما

فهرست مطالب

🧰 مولتی‌متر چیست؟

مولتی‌متر (Multimeter) یا آوومتر (AVO Meter) یکی از پرکاربردترین ابزارهای اندازه‌گیری در برق، الکترونیک، تعمیرات و صنایع است که قابلیت اندازه‌گیری کمیت‌های مختلف الکتریکی را دارد.

کلمه AVO مخفف 3 کمیت است:

  • A → آمپر (جریان)

  • V → ولتاژ

  • O → Ohm (مقاومت)


🛠️ انواع مولتی‌متر

مولتی‌مترها به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

🔹 1) مولتی‌متر آنالوگ (عقربه‌ای)

  • با عقربه (Pointer) مقدار را نشان می‌دهد.

  • دقت کمتر، ولی مناسب برای تغییرات پیوسته.

🔹 2) مولتی‌متر دیجیتال

  • مقدار را روی صفحه نمایش دیجیتال نشان می‌دهد.

  • دقیق‌تر، سبک‌تر، پرکاربردتر و ایمن‌تر.


⚡ کمیت‌های قابل اندازه‌گیری با مولتی‌متر

مولتی‌متر بسته به نوع، کمیت‌های زیر را اندازه می‌گیرد:

✔ 1) ولتاژ (Voltage)

دو نوع:

  • DC ولتاژ مستقیم مانند باتری

  • AC ولتاژ متناوب مانند برق شهری

✔ 2) جریان (Current)

  • DC و AC
    برخی مولتی‌مترها امکان اندازه‌گیری مستقیم جریان‌های بالا ندارند.

✔ 3) مقاومت الکتریکی (Ohm)

برای اندازه‌گیری:

  • سیم‌پیچ‌ها

  • المنت‌ها

  • مقاومت‌ها

  • تست اتصال

✔ 4) تست اتصال (Continuity)

  • بررسی اتصال کوتاه

  • تست کابل‌ها

  • صدای بوق در صورت اتصال

✔ 5) تست دیود

  • تعیین سالم یا معیوب بودن دیود

  • تست جانکشن ترانزیستور


📍 قابلیت‌های پیشرفته مولتی‌مترهای حرفه‌ای

برخی مدل‌ها قابلیت‌های بیشتری دارند:

  • اندازه‌گیری ظرفیت خازن (Capacitance)

  • اندازه‌گیری فرکانس (Hz)

  • اندازه‌گیری دما (Temperature)

  • اندازه‌گیری Duty Cycle

  • اندازه‌گیری سلف (Inductance)

  • تست ترانزیستور

  • True RMS برای اندازه‌گیری دقیق AC


⚙️ اجزای مولتی‌متر

مولتی‌متر از بخش‌های زیر تشکیل شده:

📌 1) صفحه نمایش (Display)

دیاگیتالی یا LCD

📌 2) کلید چرخان (Rotary Switch)

جهت انتخاب نوع اندازه‌گیری

📌 3) پراپ‌ها (Probes)

سیم‌های اندازه‌گیری:

  • قرمز: ورودی مثبت

  • مشکی: ورودی COM

📌 4) فیوز داخلی

محافظت در برابر جریان‌های اضافه


🧲 نحوه کار با مولتی‌متر (اصول استفاده)

☑ اندازه‌گیری ولتاژ DC

  • مولتی‌متر روی DCV قرار گیرد.

  • پراب‌ها را به دو سر منبع وصل کنید.

☑ اندازه‌گیری ولتاژ AC

  • مولتی‌متر روی ACV قرار گیرد.

  • پراب‌ها به پریز یا نقطه مورد نظر وصل می‌شوند.

☑ اندازه‌گیری مقاومت

  • مولتی‌متر روی Ω قرار گیرد.

  • ابتدا مدار بدون برق باشد.

☑ اندازه‌گیری اتصال کوتاه (Continuity)

  • مولتی‌متر روی علامت بوق 🛎 قرار گیرد.

  • اتصال برقرار باشد، صدا می‌دهد.


🛡 نکات ایمنی مهم در استفاده از مولتی‌متر

  • هرگز مولتی‌متر را روی حالت آمپر در مدار ولتاژ قرار ندهید.

  • قبل از اندازه‌گیری مقاومت، جریان کامل را قطع کنید.

  • پراب‌ها را اشتباه متصل نکنید.

  • از مولتی‌مترهای دارای فیوز محافظ استفاده کنید.


⭐ ویژگی‌های یک مولتی‌متر خوب

  • دقت بالا

  • ایمنی مناسب

  • True RMS برای AC

  • بدنه مقاوم

  • قابلیت اتورنج (Auto Range)

  • فیوز حفاظت داخلی

  • امکان اندازه‌گیری پارامترهای بیشتر


🧭 اتورنج چیست؟

مولتی‌مترهای اتورنج:

  • خودشان محدوده اندازه‌گیری را انتخاب می‌کنند.
    مزایا:

  • راحتی کار

  • اشتباه کمتر

مولتی‌مترهای دستی:

  • باید محدوده را دستی انتخاب کنید.


🔄 True RMS چیست؟

در اندازه‌گیری ولتاژ AC:

  • مولتی‌مترهای ساده مقدار مؤثر را دقیق نمی‌خوانند.

  • مولتی‌مترهای True RMS مقدار واقعی AC را نشان می‌دهند.
    مخصوصاً در برق‌های با موج غیرسینوسی.


📦 کاربردهای مولتی‌متر

  • تعمیر تجهیزات الکتریکی

  • تست برق ساختمان

  • تست دستگاه‌های صنعتی

  • اندازه‌گیری ولتاژ باطری‌ها

  • تست سیم‌کشی‌ها

  • عیب‌یابی سیستم‌های الکترونیکی


🧪 تست‌های مفید مولتی‌متر

  • تست سالم بودن کابل و سیم

  • تست سلامت فیوز

  • تست باتری خودرو

  • تست موتور الکتریکی

  • تست چرخه‌پذیری ترانس‌ها

  • تست سالم بودن LED


📝 جمع‌بندی

مولتی‌متر یک ابزار ضروری در برق و الکترونیک است که امکان اندازه‌گیری:

  • ولتاژ

  • جریان

  • مقاومت

  • اتصال کوتاه

  • دیود و …

را فراهم می‌کند و در مدل‌های حرفه‌ای دما، فرکانس و ظرفیت خازن را نیز اندازه‌گیری می‌کند.