🧰 مولتیمتر چیست؟
مولتیمتر (Multimeter) یا آوومتر (AVO Meter) یکی از پرکاربردترین ابزارهای اندازهگیری در برق، الکترونیک، تعمیرات و صنایع است که قابلیت اندازهگیری کمیتهای مختلف الکتریکی را دارد.
کلمه AVO مخفف 3 کمیت است:
-
A → آمپر (جریان)
-
V → ولتاژ
-
O → Ohm (مقاومت)
🛠️ انواع مولتیمتر
مولتیمترها به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
🔹 1) مولتیمتر آنالوگ (عقربهای)
-
با عقربه (Pointer) مقدار را نشان میدهد.
-
دقت کمتر، ولی مناسب برای تغییرات پیوسته.
🔹 2) مولتیمتر دیجیتال
-
مقدار را روی صفحه نمایش دیجیتال نشان میدهد.
-
دقیقتر، سبکتر، پرکاربردتر و ایمنتر.
⚡ کمیتهای قابل اندازهگیری با مولتیمتر
مولتیمتر بسته به نوع، کمیتهای زیر را اندازه میگیرد:
✔ 1) ولتاژ (Voltage)
دو نوع:
-
DC ولتاژ مستقیم مانند باتری
-
AC ولتاژ متناوب مانند برق شهری
✔ 2) جریان (Current)
-
DC و AC
برخی مولتیمترها امکان اندازهگیری مستقیم جریانهای بالا ندارند.
✔ 3) مقاومت الکتریکی (Ohm)
برای اندازهگیری:
-
سیمپیچها
-
المنتها
-
مقاومتها
-
تست اتصال
✔ 4) تست اتصال (Continuity)
-
بررسی اتصال کوتاه
-
تست کابلها
-
صدای بوق در صورت اتصال
✔ 5) تست دیود
-
تعیین سالم یا معیوب بودن دیود
-
تست جانکشن ترانزیستور
📍 قابلیتهای پیشرفته مولتیمترهای حرفهای
برخی مدلها قابلیتهای بیشتری دارند:
-
اندازهگیری ظرفیت خازن (Capacitance)
-
اندازهگیری فرکانس (Hz)
-
اندازهگیری دما (Temperature)
-
اندازهگیری Duty Cycle
-
اندازهگیری سلف (Inductance)
-
تست ترانزیستور
-
True RMS برای اندازهگیری دقیق AC
⚙️ اجزای مولتیمتر
مولتیمتر از بخشهای زیر تشکیل شده:
📌 1) صفحه نمایش (Display)
دیاگیتالی یا LCD
📌 2) کلید چرخان (Rotary Switch)
جهت انتخاب نوع اندازهگیری
📌 3) پراپها (Probes)
سیمهای اندازهگیری:
-
قرمز: ورودی مثبت
-
مشکی: ورودی COM
📌 4) فیوز داخلی
محافظت در برابر جریانهای اضافه
🧲 نحوه کار با مولتیمتر (اصول استفاده)
☑ اندازهگیری ولتاژ DC
-
مولتیمتر روی DCV قرار گیرد.
-
پرابها را به دو سر منبع وصل کنید.
☑ اندازهگیری ولتاژ AC
-
مولتیمتر روی ACV قرار گیرد.
-
پرابها به پریز یا نقطه مورد نظر وصل میشوند.
☑ اندازهگیری مقاومت
-
مولتیمتر روی Ω قرار گیرد.
-
ابتدا مدار بدون برق باشد.
☑ اندازهگیری اتصال کوتاه (Continuity)
-
مولتیمتر روی علامت بوق 🛎 قرار گیرد.
-
اتصال برقرار باشد، صدا میدهد.
🛡 نکات ایمنی مهم در استفاده از مولتیمتر
-
هرگز مولتیمتر را روی حالت آمپر در مدار ولتاژ قرار ندهید.
-
قبل از اندازهگیری مقاومت، جریان کامل را قطع کنید.
-
پرابها را اشتباه متصل نکنید.
-
از مولتیمترهای دارای فیوز محافظ استفاده کنید.
⭐ ویژگیهای یک مولتیمتر خوب
-
دقت بالا
-
ایمنی مناسب
-
True RMS برای AC
-
بدنه مقاوم
-
قابلیت اتورنج (Auto Range)
-
فیوز حفاظت داخلی
-
امکان اندازهگیری پارامترهای بیشتر
🧭 اتورنج چیست؟
مولتیمترهای اتورنج:
-
خودشان محدوده اندازهگیری را انتخاب میکنند.
مزایا: -
راحتی کار
-
اشتباه کمتر
مولتیمترهای دستی:
-
باید محدوده را دستی انتخاب کنید.
🔄 True RMS چیست؟
در اندازهگیری ولتاژ AC:
-
مولتیمترهای ساده مقدار مؤثر را دقیق نمیخوانند.
-
مولتیمترهای True RMS مقدار واقعی AC را نشان میدهند.
مخصوصاً در برقهای با موج غیرسینوسی.
📦 کاربردهای مولتیمتر
-
تعمیر تجهیزات الکتریکی
-
تست برق ساختمان
-
تست دستگاههای صنعتی
-
اندازهگیری ولتاژ باطریها
-
تست سیمکشیها
-
عیبیابی سیستمهای الکترونیکی
🧪 تستهای مفید مولتیمتر
-
تست سالم بودن کابل و سیم
-
تست سلامت فیوز
-
تست باتری خودرو
-
تست موتور الکتریکی
-
تست چرخهپذیری ترانسها
-
تست سالم بودن LED
📝 جمعبندی
مولتیمتر یک ابزار ضروری در برق و الکترونیک است که امکان اندازهگیری:
-
ولتاژ
-
جریان
-
مقاومت
-
اتصال کوتاه
-
دیود و …
را فراهم میکند و در مدلهای حرفهای دما، فرکانس و ظرفیت خازن را نیز اندازهگیری میکند.