⚡ ارتتستر چیست؟
ارتتستر (Earth Tester) دستگاهی برای اندازهگیری مقاومت چاه ارت (Earth Resistance) و بررسی کیفیت سیستم زمین (Earthing System) است.
چاه ارت یکی از مهمترین تجهیزات ایمنی برق است که وظیفه:
-
تخلیه جریانهای نشتی
-
جلوگیری از برقگرفتگی
-
حفاظت در مقابل صاعقه
-
حفاظت از تجهیزات صنعتی
را برعهده دارد.
ارتتستر دقیقاً بررسی میکند که آیا چاه ارت مقاومت مناسبی دارد یا خیر.
🛠️ واحد اندازهگیری
معمولاً مقاومت ارت با واحد اهم (Ω) اندازهگیری میشود.
🧭 انواع ارتتستر
ارت تسترها از نظر روش اندازهگیری به ۲ نوع اصلی تقسیم میشوند:
🔸 1) ارتتستر دو سیمه (Two Pole Method)
-
سادهترین روش
-
بیشتر برای تست چاه ارت در جاهایی که دسترسی کامل نیست
-
دقت متوسط
🔸 2) ارتتستر سه سیمه (Three Pole Method)
رایجترین و دقیقترین روش
-
شامل 3 الکترود:
-
E → الکترود زمین
-
P → الکترود پتانسیل
-
C → الکترود جریان
-
✔ بیشترین استفاده در پروژههای صنعتی و پیمانکاری
🔸 3) ارتتستر کلمپی (Clamp Type)
-
بدون نیاز به چاه کمکی
-
فقط کافی است شینه یا سیم ارت را کلمپ کنید
-
مناسب تست چاههای مشترک یا داخل تأسیسات
🔸 مقایسه خلاصه انواع
| نوع | دقت | کاربرد |
|---|---|---|
| دو سیمه | متوسط | تست سریع |
| سه سیمه | دقیق | چاه ارت مستقل |
| کلمپی | سریع | تست ارت در تابلو برق |
✳️ مقادیر استاندارد چاه ارت
مقدار مقاومت زمین باید تا حد ممکن کم باشد.
استانداردها:
-
مقاومت زیر 2 اهم خیلی عالی
-
۲ تا ۵ اهم قابل قبول
-
۵ تا ۱۰ اهم متوسط
-
بیشتر از ۱۰ اهم → نیاز به اصلاح
🧰 روشهای تست ارت (سه سیمه – دقیقترین)
برای تست چاه ارت با سه سیمه:
1) تعداد میخها:
-
یک الکترود چاه اصلی
-
دو میخ کمکی (Auxiliary Rods)
2) فاصله میخها:
-
معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ متر از چاه ارت قرار میگیرند.
3) نحوه اتصال:
-
کابل E → به سیم زمین اصلی
-
کابل P → به میخ پتانسیل
-
کابل C → به میخ جریان
ارت تستر ولت و جریان تزریق کرده و مقاومت واقعی زمین را محاسبه میکند.
🧪 روش تست با ارتتستر کلمپی
-
دستگاه فقط روی سیم یا شینه ارت قرار میگیرد.
-
بدون نیاز به میخ و حفاری
-
مناسب صاعقهگیر و سیستم زمین مشترک
⚙️ اجزای ارت تستر
-
محل اتصال سیمها
-
کلید انتخاب (Function)
-
صفحه نمایش دیجیتال یا آنالوگ
-
باتری داخلی
-
LEDهای وضعیت
🔋 نحوه عملکرد ارتتستر
ارت تستر:
-
جریان خیلی کوچک وارد زمین میکند
-
اختلاف پتانسیل ایجاد میکند
-
مقدار مقاومت زمین را طبق قانون R = V / I محاسبه میکند
📋 کاربردهای ارتتستر
-
تست چاه ارت در ساختمانها
-
تست سیستم ارت در پست برق
-
تست ارت تابلوهای صنعتی
-
تست زمین مخازن نفت و گاز
-
تست ارت صاعقهگیر
-
اندازهگیری مقاومت زمین بیمارستانها
-
تست ارت نیروگاهها
⭐ ویژگیهای ارت تستر خوب
-
اندازهگیری دقیق زیر ۱ اهم
-
قابلیت تست به روش 3 سیمه
-
مقاومت در برابر نویز
-
قابلیت استفاده کلمپی
-
نشانگر هشدار خطا
-
اتورنج
🔰 برندهای معتبر ارتتستر
-
Kyoritsu (کیوریتسو) ژاپن
-
Fluke (فلوک) آمریکا
-
Megger (مگر) انگلیس
-
Hioki (هیوکی) ژاپن
⚠ نکات مهم هنگام تست ارت
-
تست در روز خشک و بدون بارندگی انجام شود
-
میخها باید در خاک فرو روند
-
فاصله میخهای کمکی درست باشد
-
اتصالها محکم و تمیز باشند
❗ عیبیابی سیستم ارت با ارتتستر
اگر مقدار مقاومت زیاد بود:
-
خاک اطراف خشک است → مرطوبسازی
-
عمق چاه کافی نیست
-
سیم ارت قطع شده
-
اتصال به شینه ضعیف است
-
چاه قدیمی شده → نیاز به بازسازی
📝 جمعبندی
ارتتستر ابزاری ضروری و حیاتی در پروژههای برق و صنعتی است که وظیفه اندازهگیری مقاومت چاه ارت و بررسی کیفیت و ایمنی سیستم زمین را دارد.
✔ دقیقترین تست با روش سه سیمه
✔ سریعترین تست با کلمپی