🔌 PLC چیست؟
PLC (Programmable Logic Controller) یک کنترلر صنعتی قابل برنامهریزی است که برای کنترل اتوماتیک ماشینها، پروسهها و خطوط تولید استفاده میشود.
به زبان ساده:
PLC مغز یک سیستم اتوماسیون است و مطابق برنامهای که در حافظهاش نوشته میشود عمل میکند.
🎯 وظایف اصلی PLC
✔ گرفتن اطلاعات از سنسورها و ورودیها
✔ پردازش اطلاعات طبق برنامه نوشته شده
✔ ارسال فرمان به خروجیها (موتور، شیر برقی، رله، لامپ…)
⚙️ اجزای اصلی PLC
- واحد پردازش (CPU)
- حافظه (Memory)
- ورودیها (Inputs)
- خروجیها (Outputs)
- منبع تغذیه (Power Supply)
- ماژول ارتباطی (Communication)
🧠 CPU در PLC چیست؟
CPU مغز PLC است و:
- برنامه را میخواند
- تصمیم میگیرد
- اطلاعات ورودی و خروجی را پردازش میکند
💾 حافظه PLC چیست؟
PLC دارای دو نوع حافظه است:
| نوع حافظه | کاربرد |
| ROM | نگهداری سیستم عامل و تنظیمات کارخانه |
| RAM | ذخیره شدن برنامه کاربر |
🔍 ورودی (INPUT) در PLC چیست؟
ورودیها اطلاعاتی از میدان دریافت میکنند مثل:
- سنسور نوری (Photo Sensor)
- کلید فشاری (Push Button)
- لیمیت سوئیچ (Limit Switch)
- ترانسمیتر دما/فشار
🔌 خروجی (OUTPUT) در PLC چیست؟
PLC بر اساس برنامه فرمان خروجی میدهد به:
- موتور سهفاز (از طریق کنتاکتور)
- شیر برقی
- آلارم
- چراغ سیگنال
خروجیها میتوانند:
- Relay
- Transistor
- Triac
باشند.
🛠 چرخه اسکن در PLC (Scan Cycle)
PLC به صورت تکراری این مراحل را انجام میدهد:
خواندن ورودیها → پردازش برنامه → اعمال خروجیها
این چرخه چند میلیثانیه طول میکشد.
🧮 زبانهای برنامهنویسی PLC
PLC چند زبان استاندارد دارد:
| زبان | کاربرد |
| Ladder Diagram (LD) | رایجترین شبیه مدار فرمان |
| Function Block (FB) | بلوکهای عملکردی |
| STL | زبان متنی |
| S7 Graph | دیاگرام ترتیبی |
| Structured Text (ST) | زبان شبیه C |
🧭 PLC شبیه چه چیزی برنامهنویسی میشود؟
بیشترین شباهت آن به مدار فرمان کنتاکتوری است.
با این تفاوت که:
- در مدار فرمان = با سیمبندی
- در PLC = با برنامهنویسی
🧲 ورودیهای دیجیتال و آنالوگ
📌 دیجیتال
۰ یا ۱
مثال: سنسور نوری، کلید استارت، میکروسوئیچ
📌 آنالوگ
۰ تا ۱۰ ولت یا ۴-۲۰ میلیآمپر
مثال: سنسور دما، فشار، سطح مخزن
🧲 خروجیهای دیجیتال و آنالوگ
دیجیتال
روشن/خاموش موتور، لامپ، بوق، شیر برقی
آنالوگ
کنترل مسیر:
- دور موتور
- فشار
- دما
🛰 ارتباط PLC با شبکه
PLC میتواند با:
- HMI
- کامپیوتر
- شبکه LAN
از طریق پروتکلهایی مثل:
- Modbus
- Profibus
- Profinet
- CANopen
ارتباط داشته باشد.
✨ مزایای استفاده از PLC
✔ تغییر برنامه بدون تغییر سیمبندی
✔ سرعت بالا
✔ دقت زیاد
✔ نیاز به تعمیر کم
✔ قابل توسعه بودن
✔ قابل اتصال به شبکه و HMI
🆚 تفاوت PLC با رله فرمان
| ویژگی | PLC | مدار فرمان (رلهای) |
| تغییرات برنامه | راحت | سخت |
| سیمکشی | کم | زیاد |
| عیبیابی | آسان | دشوار |
| قابلیت توسعه | زیاد | کم |
| سرعت | بالا | پایین |
🏭 کاربرد PLC در صنعت
PLC تقریباً در تمام صنایع استفاده میشود مثل:
- کارخانه سیمان
- خط تولید خودروسازی
- صنایع غذایی
- دستگاههای CNC
- سیستم چپگرد راستگرد
- پله برقی
- سیستم بستهبندی
- تصفیهخانه آب
🔰 مثال کاربرد PLC در یک پروژه
مثال: کنترل سطح آب مخزن
وظایف PLC:
- خواندن سنسور سطح
- روشن کردن پمپ
- خاموش کردن در حد بالا
- آلارم در حالت خطا
🏅 برندهای معروف PLC
✔ زیمنس (Siemens)
✔ دلتا (Delta)
✔ امرون (Omron)
✔ میتسوبیشی (Mitsubishi)
✔ آلنی بردلی (Allen Bradley)
📌 نتیجهگیری ساده
PLC مغز اتوماسیون صنعتی است.
- داده میگیرد
- پردازش میکند
- فرمان میدهد
و میشود همه چیز را بهصورت اتوماتیک کنترل کرد.