🔹 کنترلر چیست؟

کنترلر (Controller) وسیله‌ای است که برای کنترل اتوماتیک سیستم‌ها و فرآیندها به کار می‌رود.
کنترلر وظیفه دارد ورودی‌ها را دریافت، پردازش، و خروجی‌ها را مطابق برنامه یا الگوریتم کنترل تولید کند.

به زبان ساده:

کنترلر مغز یک سیستم کنترلی است که رفتار سیستم را طبق هدف مشخص تنظیم می‌کند.

⚙️ عملکرد کلی کنترلر

1. ورودی‌ها (Inputs): اطلاعات سنسورها یا کاربر
2. پردازش (Processing): الگوریتم کنترل (PID، ON/OFF، برنامه‌ریزی شده)
3. خروجی‌ها (Outputs): فرمان به actuators، موتور، شیر برقی، رله و …

SENSOR → CONTROLLER → ACTUATOR → PROCESS

↑

Feedback

🧰 انواع کنترلرها

1️⃣ کنترلر ON/OFF

• ساده‌ترین نوع
• مثال: ترموستات خانگی
• وقتی مقدار ورودی از set point عبور کرد، خروجی قطع/وصل می‌شود
• مناسب سیستم‌های کم‌دقت

2️⃣ کنترلر PID

• Proportional – Integral – Derivative
• برای کنترل دقیق و پیوسته
• هر جزء وظیفه دارد:
  • P → تغییر فوری نسبت به خطا
  • I → جبران خطاهای گذشته
  • D → پیش‌بینی خطاهای آینده
• کاربرد: دما، فشار، سطح مایعات، سرعت

3️⃣ کنترلر منطقی (Logic Controller)

• پردازش دیجیتال
• برای سیستم‌های ON/OFF ترکیبی و توالی عملیات
• مثال: PLC و میکروکنترلرها

4️⃣ کنترلر قابل برنامه‌ریزی (Programmable Controller)

• مثال بارز: PLC
• می‌تواند سری پیچیده‌ای از عملیات و منطق را کنترل کند
• انعطاف بالا و قابل تغییر

5️⃣ کنترلر فرآیندی (Process Controller)

• مخصوص فرآیندهای صنعتی
• ورودی آنالوگ، خروجی آنالوگ
• کنترل دقیق PID یا Fuzzy Logic

🔍 ورودی‌ها و خروجی‌ها در کنترلر

ورودی‌ها:

• دیجیتال: کلید، سنسور ON/OFF، Limit Switch
• آنالوگ: دما، فشار، سطح، جریان 4-20mA یا 0-10V

خروجی‌ها:

• دیجیتال: رله، SSR، کنتاکتور
• آنالوگ: ولتاژ یا جریان کنترل موتور، شیر برقی

🛠 کاربرد کنترلرها

• کنترل دما (Heaters, Boilers)
• کنترل سطح و فشار (مخازن، پمپ‌ها)
• کنترل سرعت و گشتاور موتور (VFD, Servo)
• اتوماسیون خطوط تولید
• HVAC و سیستم تهویه
• رباتیک و CNC

🔑 تفاوت کنترلر با PLC

🔹 نکات مهم انتخاب کنترلر

1. نوع فرآیند (دما، فشار، سرعت)
2. دقت مورد نیاز
3. نوع ورودی و خروجی (دیجیتال/آنالوگ)
4. محیط کاری (صنعتی، حرارت، رطوبت)
5. قابلیت ارتباط با PLC و HMI

📌 نتیجه‌گیری

کنترلرها قلب سیستم‌های کنترلی هستند و وظیفه دریافت اطلاعات، پردازش و اعمال فرمان دقیق را بر عهده دارند.
با انتخاب درست کنترلر می‌توان سیستم‌ها را:

• پایدار
• دقیق
• قابل اطمینان
• انرژی‌ساز
  ساخت.