از اون دور تا در دستان شما

۰۲۱۳۳۹۸۳۸۷۶
خدمات ما
فروش و تامین تجهیزات برق و اتوماسیون صنعتی
واردات کالا
خرید از سایت های خارجی
حمل بار بین الملل
منبع یابی
آرمان فیدار شاپ

رله های حفاظتی و فرمان

فهرست مطالب

🔹 رله چیست؟

رله (Relay) یک تجهیز الکتریکی است که با استفاده از یک ولتاژ یا جریان کوچک، می‌تواند مدار قدرت را قطع و وصل کند.
رله‌ها نقش حفاظت، کنترل و فرمان در سیستم‌های برق و اتوماسیون دارند.

🔵 انواع کلی رله

  1. رله‌های حفاظتی (Protection Relays)

  2. رله‌های فرمان (Control Relays)

هدف هر گروه متفاوت است که جدا توضیح می‌دهیم.

🛡 ۱) رله حفاظتی (Protection Relay)

✔️ تعریف:

رله حفاظتی تجهیزی است که با پاییدن شرایط مدار (جریان، ولتاژ، فرکانس، اتصال‌کوتاه، بار اضافه و…) در صورت بروز خطا، فرمان قطع مدار به بریکر یا کلید قدرت می‌دهد.

🔍 عملکرد رله حفاظتی

رله شرایط شبکه یا موتور را اندازه‌گیری می‌کند و اگر پارامترها از حد استاندارد خارج شدند:

  1. تشخیص خطا

  2. ارسال فرمان به کلید/بریکر

  3. جدا کردن بخش آسیب‌دیده

  4. حفظ شبکه و تجهیزات

🧰 انواع رله‌های حفاظتی

1) رله جریان زیاد (OCR – Over Current Relay)

حفاظت در برابر اضافه جریان

2) رله اتصال کوتاه (Short Circuit)

جریان‌های لحظه‌ای بسیار زیاد

3) رله ولتاژ (OV/UV)

  • حفاظت از شبکه در افزایش ولتاژ

  • حفاظت از کاهش ولتاژ

4) رله توان (Watt & Var Relay)

برای پایش توان اکتیو و راکتیو

5) رله دیستانس (Distance Relay)

در خطوط انتقال

6) رله دیفرانسیل (Differential Relay)

حفاظت ترانسفورماتور/ژنراتور

7) رله ارت فالت (Earth Fault Relay)

تشخیص اتصال زمین

📊 وظایف اصلی رله حفاظتی

✔️ جلوگیری از آسیب تجهیزات
✔️ جلوگیری از آتش‌سوزی
✔️ جلوگیری از قطع کل شبکه
✔️ جداسازی بخش معیوب
✔️ ارسال آلارم

⚙️ ۲) رله فرمان (Control Relay)

✔️ تعریف:

رله فرمان وسیله‌ای است که برای کنترل و فرمان در مدارهای اتوماسیون و قدرت استفاده می‌شود ولی وظیفه حفاظتی ندارد.

🔍 عملکرد رله فرمان:

  • دریافت سیگنال از دکمه‌ها، سوییچ‌ها، PLC

  • قطع و وصل کردن جریان برای کنتاکتور، لامپ سیگنال، بوبین، شیر برقی و…

درواقع رله فرمان یک واسطه کمکی برای کنترل مدار است.

🧰 انواع رله‌های فرمان

  1. رله شیشه‌ای (Relay 11-pin یا 8-pin)

  2. رله کمکی (Auxiliary Relay)

  3. رله زمان‌دار (Timer Relay)

  4. رله حالت جامد (SSR – Solid State Relay)

🔍 تفاوت رله حفاظتی و رله فرمان

ویژگی رله حفاظتی رله فرمان
هدف جلوگیری از خرابی و خطر فرمان‌دهی و کنترل
ورودی جریان/ولتاژ/فاز/توان سیگنال فرمان
خروجی قطع بریکر یا کلید کنترل مدار
حساسیت بسیار دقیق معمولی
کاربرد موتور، شبکه، ترانس کنتاکتور، PLC

🔌 شماتیک ساده رله فرمان

ورودی فرمان (۲۴v)
│
│ Coil (بوبین)
│
┌────┴────┐
│ │
NO NC
(خروجی) (خروجی)

🔌 شماتیک ساده رله حفاظتی

اندازه‌گیری جریان/ولتاژ
│
▼
پردازش و مقایسه (رله)
│
▼
فرمان قطع
│
▼
مدار قدرت

📦 نکات مهم در انتخاب رله

برای رله حفاظتی:

✔️ محدوده جریان/ولتاژ
✔️ سرعت عملکرد
✔️ نوع خطای قابل تشخیص
✔️ قابلیت تنظیم (Setting)

برای رله فرمان:

✔️ تعداد کنتاکت‌ها
✔️ جریان کنتاکت‌ها
✔️ نوع بوبین (AC/DC)
✔️ ولتاژ کارکرد

📁 کاربردهای رله حفاظتی

  • تابلو برق صنعتی

  • پست‌ها و شبکه برق

  • موتورهای الکتریکی

  • خطوط انتقال

  • سیستم‌های UPS

  • ژنراتورها

📁 کاربردهای رله فرمان

  • مدارهای کنترل

  • راه‌اندازی موتور (کنتاکتوری)

  • اتوماسیون صنعتی

  • ورودی/خروجی PLC