⚡ درایو چیست؟

درایو (Drive) یا VFD (Variable Frequency Drive) دستگاهی است که با تغییر فرکانس و ولتاژ ورودی، سرعت و گشتاور موتور القایی (سه‌فاز) را کنترل می‌کند.

به زبان ساده:

درایو یعنی “دستگاه کنترل سرعت موتورها”.

🎯 چرا از درایو استفاده می‌کنیم؟

✔ کنترل دور موتور
✔ کنترل گشتاور
✔ کاهش مصرف انرژی
✔ راه‌اندازی نرم (Soft Start)
✔ افزایش عمر موتور و تجهیزات
✔ حفاظت کامل موتور

⚙️ نحوه کار درایو (مکانیزم عملکرد)

درایو برق AC ورودی را تبدیل می‌کند به:

AC  →  DC  →  AC کنترل‌شده

مراحل:

1. یکسو سازی (Rectifier)
2. فیلتر و تثبیت DC (DC Link)
3. تبدیل به AC با فرکانس/ولتاژ قابل تنظیم (Inverter)

🔁 نقش فرکانس در کنترل سرعت

دور موتور رابطه مستقیم با فرکانس دارد:

RPM = 120 × Frequency / Poles

پس:

• با افزایش فرکانس → دور بالا می‌رود
• با کاهش فرکانس → دور کم می‌شود

🔋 ویژگی‌های مهم درایو

✔ Soft Start و Soft Stop
✔ حفاظت موتور (اضافه جریان، اضافه بار، حرارت)
✔ کاهش هارمونیک‌ها
✔ کاهش ضربه‌های مکانیکی
✔ تنظیم گشتاور در راه‌اندازی
✔ امکان کار چند موتوره

🔌 بخش‌های اصلی یک درایو

1. ورودی برق (AC Input)
2. یکسوکننده (Rectifier)
3. خازن‌های DC Link
4. ترانزیستورهای قدرت IGBT
5. پردازنده کنترل
6. صفحه نمایش (HMI)/کی‌پد
7. ترمینال فرمان و ورودی‌ها
8. خروجی به موتور

🧭 ورودی‌ها و خروجی‌های درایو

✔ ورودی‌های فرمان (Control Inputs)

• استارت، استاپ
• چپ‌گرد/راست‌گرد
• تغییر سرعت

✔ خروجی‌ها

• به موتور سه‌فاز
• سیگنال خرابی، آلارم
• آنالوگ

🔐 حفاظت‌های موجود در درایو

درایو بهتر از کنتاکتور و بی‌متال از موتور محافظت می‌کند:

نوع حفاظت	توضیح
اضافه جریان	حفاظت شدید
اضافه بار	کنترل جریان
افزایش دما	توقف موتور
اتصال کوتاه	سریع قطع
افت ولتاژ	آلارم

🛠 کنترل‌های کاری درایو

1) V/f Control (اسکالر)

• ساده‌ترین روش
• برای پمپ، فن، آسانسور

2) Vector Control

• کنترل دقیق سرعت و گشتاور
• مناسب CNC، جرثقیل، نوار نقاله

3) Sensorless Vector

• دقت بالا بدون انکودر

4) Close Loop

• با انکودر
• کنترل بسیار دقیق

💡 روش‌های راه‌اندازی و توقف موتور با درایو

✔ Soft Start → جلوگیری از ضربه
✔ Soft Stop → جلوگیری از ضربه مکانیکی

🔌 نکته مهم درباره کابل‌کشی

بهتر است بین درایو و موتور کابل شیلددار استفاده شود تا نویز منتقل نشود.

🧮 گزینش (انتخاب) مناسب درایو

1. توان موتور (kW / HP)
2. جریان موتور (A)
3. ولتاژ شبکه (220/380V)
4. نوع کاربرد (فن/پمپ/جرثقیل…)
5. دقت کنترل

🆚 تفاوت درایو با سافت‌استارتر

ویژگی	درایو	سافت‌استارتر
کنترل سرعت	✔	❌ ندارد
کاهش انرژی	✔	نسبی
گشتاور	بالا	متوسط
حفاظت	کامل	متوسط
قیمت	بیشتر	کمتر

🏭 کاربردهای مهم درایو

🔹 چیلر
🔹 پمپ آب
🔹 فن و تهویه صنعتی
🔹 نوار نقاله
🔹 بالابر و جرثقیل
🔹 خطوط تولید
🔹 دستگاه CNC
🔹 اکستروژن

🏅 برندهای معروف درایو

✔ ABB
✔ Siemens
✔ Delta
✔ LS
✔ Danfoss
✔ Schneider
✔ Omron

📌 شماتیک عملکرد درایو

AC → RECTIFIER → DC LINK → INVERTER (IGBT) → MOTOR

⭐ نتیجه‌گیری نهایی

درایو یک دستگاه:

• بسیار هوشمند
• صرفه‌جو در انرژی
• محافظ کامل موتور
• قابل کنترل سرعت و گشتاور
• کاربردی در تمام صنایع

به عبارتی:
“درایو یعنی کنترل پیشرفته موتور