🔹 ترانسمیتر چیست؟
ترانسمیتر (Transmitter) وسیلهای است که کمیتهای فیزیکی یا شیمیایی مانند دما، فشار، جریان، سطح یا گاز را به سیگنال استاندارد الکتریکی (معمولاً 4-20 mA یا 0-10V) تبدیل میکند تا توسط PLC، DCS یا سیستم کنترل خوانده شود.
ترانسمیترها در اتوماسیون صنعتی و فرآیندی نقش حسگر تقویتکننده و استانداردکننده سیگنال را دارند.
⚡ عملکرد ترانسمیتر
- حسگر (Sensor)
- کمیت فیزیکی یا شیمیایی را اندازهگیری میکند
- مثال: فشار، دما، سطح، جریان، رطوبت
- پردازنده داخلی
- سیگنال حسگر را تقویت، خطیسازی و پردازش میکند
- خروجی استاندارد
- سیگنال آنالوگ (4-20 mA، 0-10V)
- سیگنال دیجیتال (HART، Modbus)
Process Variable → Sensor → Transmitter → Standard Signal → PLC/DCS
🧰 انواع ترانسمیترها
1️⃣ ترانسمیتر فشار (Pressure Transmitter)
- اندازهگیری فشار گاز یا مایع
- انواع:
- Gauge: فشار نسبت به اتمسفر
- Absolute: فشار نسبت به خلا
- Differential: اختلاف فشار بین دو نقطه
2️⃣ ترانسمیتر دما (Temperature Transmitter)
- سنجش دما با RTD (PT100) یا ترموکوپل
- خروجی 4-20 mA
3️⃣ ترانسمیتر سطح (Level Transmitter)
- اندازهگیری سطح مایعات یا جامدات
- انواع: اولتراسونیک، فلوتر، راداری، هیدرواستاتیک
4️⃣ ترانسمیتر جریان (Flow Transmitter)
- اندازهگیری دبی سیال
- انواع: توربینی، الکترومغناطیسی، ورتکس، اولتراسونیک
5️⃣ ترانسمیتر گاز و شیمیایی (Gas/Chemical Transmitter)
- سنجش گازهای صنعتی یا مایع شیمیایی
- مثال: ترانسمیتر CO2، PH، ORP
🔍 ویژگیهای مهم ترانسمیتر
- دقت بالا (Accuracy)
- خروجی استاندارد (4-20 mA، 0-10V)
- سیگنال مقاوم در برابر نویز
- ارتباط دیجیتال (HART, Modbus)
- قابلیت کالیبراسیون و تنظیم محدوده
- ایمنی صنعتی (Intrinsically Safe)
🛠 کاربرد ترانسمیتر در صنعت
- پایش و کنترل فشار مخازن و خطوط لوله
- کنترل سطح تانکها و سیلوها
- اندازهگیری دما در کورهها و دیگهای بخار
- اندازهگیری دبی پمپها و جریان گاز
- کنترل کیفیت فرآیندهای شیمیایی و دارویی
- اتصال به PLC و HMI برای مانیتورینگ
📊 تفاوت ترانسمیتر با سنسور
| ویژگی | Sensor | Transmitter |
| وظیفه | اندازهگیری کمیت | اندازهگیری + پردازش + ارسال سیگنال استاندارد |
| خروجی | سیگنال ضعیف (mV, Ω) | سیگنال مقاوم و استاندارد (4-20 mA, 0-10V) |
| فاصله | کوتاه | طولانی (قابل ارسال به PLC) |
| قابلیت | محدود | قابل تنظیم و کالیبره |
🔌 شماتیک ساده اتصال ترانسمیتر به PLC
Process Variable → Transmitter → 4-20 mA Signal → PLC Input → HMI/Control
🌟 نکات مهم انتخاب ترانسمیتر
- نوع کمیت (فشار، دما، جریان، سطح)
- محدوده اندازهگیری (Range)
- دقت (Accuracy)
- نوع خروجی (آنالوگ یا دیجیتال)
- شرایط محیطی (دمای محیط، رطوبت، انفجار)
- قابلیت کالیبراسیون