راهنمای ساده و کامل اینکوترمز در تجارت بینالمللی
اینکوترمز مجموعهای از قوانین بینالمللی است که مشخص میکند مسئولیت هزینهها، حمل کالا، بیمه و ریسک از فروشنده به خریدار در چه نقطهای منتقل میشود. این قوانین توسط اتاق بازرگانی بینالمللی (ICC) تدوین شده و در سراسر جهان استفاده میشوند.
در معاملات بینالمللی، اینکوترمز کمک میکند تا مشخص شود: چه کسی هزینه حمل کالا را میپردازد، چه کسی مسئول بیمه است و اگر در مسیر کالا آسیب دید، چه کسی خسارت را جبران میکند. با استفاده از اینکوترمز، قراردادها شفاف و بدون ابهام میشوند.
انواع اینکوترمز
اینکوترمز به چهار گروه اصلی تقسیم میشود که هر گروه میزان مسئولیت فروشنده و خریدار را مشخص میکند:
گروه E – تحویل در محل فروشنده
- EXW (Ex Works): فروشنده فقط کالا را در محل خود آماده میکند و تقریبا همه هزینهها و ریسکها بر عهده خریدار است. این نوع اینکوترمز معمولاً برای خریداران حرفهای مناسب است.
گروه F – حمل اصلی با خریدار
- FCA (Free Carrier): فروشنده کالا را به حملکنندهای که خریدار تعیین کرده تحویل میدهد و از آن نقطه به بعد ریسک با خریدار است.
- FAS (Free Alongside Ship): مخصوص حمل دریایی؛ فروشنده کالا را کنار کشتی در بندر مبدأ تحویل میدهد و از همان نقطه ریسک بر عهده خریدار است.
- FOB (Free On Board): فروشنده کالا را روی کشتی تحویل میدهد و از آن لحظه ریسک به خریدار منتقل میشود. یکی از رایجترین اینکوترمزها در واردات دریایی است.
گروه C – حمل اصلی با فروشنده
- CFR (Cost and Freight): فروشنده هزینه حمل را تا بندر مقصد پرداخت میکند، اما ریسک کالا از بندر مبدأ به خریدار منتقل میشود.
- CIF (Cost, Insurance and Freight): مشابه CFR است، با این تفاوت که فروشنده علاوه بر هزینه حمل، بیمه کالا را نیز تهیه میکند.
- CPT (Carriage Paid To): فروشنده هزینه حمل کالا تا مقصد تعیینشده را پرداخت میکند، اما ریسک از مبدأ به خریدار منتقل میشود.
- CIP (Carriage and Insurance Paid To): مشابه CPT است، با این تفاوت که فروشنده بیمه کالا را نیز تهیه میکند.
گروه D – تحویل در مقصد
- DAP (Delivered at Place): فروشنده کالا را تا محل تعیینشده در کشور مقصد تحویل میدهد، اما ترخیص گمرکی و پرداخت حقوق ورودی بر عهده خریدار است.
- DPU (Delivered at Place Unloaded): فروشنده کالا را تحویل میدهد و حتی تخلیه کالا در مقصد هم بر عهده اوست، اما ترخیص با خریدار است.
- DDP (Delivered Duty Paid): فروشنده تمام مسئولیتها را تا تحویل کالا در مقصد بر عهده دارد، شامل پرداخت حقوق گمرکی و مالیات. این نوع بیشترین مسئولیت را برای فروشنده دارد.
نکات مهم درباره اینکوترمز
- فقط در CIF و CIP فروشنده موظف به تهیه بیمه است؛ در سایر شرایط بیمه با خریدار است.
- محل دقیق تحویل، نوع اینکوترمز و نسخه آن (مثلاً Incoterms 2020) باید در قرارداد ذکر شود.
- استفاده صحیح از اینکوترمز از اختلافات مالی و حقوقی جلوگیری میکند.
- اینکوترمز مالکیت کالا را مشخص نمیکند، بلکه هزینه، ریسک و مسئولیتها را تعیین میکند.
جمعبندی
اینکوترمز زبان مشترک تجارت بینالمللی است. با دانستن انواع اینکوترمز و کاربرد هر کدام، میتوانید:
- هزینهها و مسئولیتها را بهدرستی تعیین کنید
- ریسکهای معامله را مدیریت کنید
- اختلافات مالی و حقوقی را کاهش دهید
برای هر کسی که در زمینه واردات، صادرات یا حملونقل بینالمللی فعالیت میکند، آشنایی با اینکوترمز ضروری و اجتنابناپذیر است.